Welke veranderingen in het reisgedrag hebben zich het afgelopen jaar in Nederland voorgedaan?


Impact van het coronavirus op het OV

Het openbaar vervoer heeft de impact van het coronavirus ook duidelijk gevoeld. Mensen die voorheen regelmatig met het OV reisden, maken nu minder vaak of helemaal geen gebruik meer van de trein, tram, metro of bus. Wij hebben de afgelopen tijd de maatregelen in de gaten gehouden en samen met data-expert Lynxx in kaart gebracht hoe het aantal reisverzoeken sinds het begin van het coronavirus is veranderd.

Intelligente lockdown In de grafiek hieronder is van januari tot en met begin december het verloop van het aantal reisverzoeken over tijd af te lezen. In februari deed het coronavirus (COVID-19) haar intrede in Nederland en begon zich snel te verspreiden. In maart werden de eerste maatregelen tegen het coronavirus genomen, met op 12 maart de aankondiging van de intelligente lockdown. Het was het begin van de eerste golf. Er werd door het kabinet opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te werken, grote groepen te mijden, bij gezondheidsklachten thuis te blijven en sociale contacten te beperken. Daarnaast werd geadviseerd om het openbaar vervoer zoveel mogelijk te vermijden. Na 12 maart zie je dan ook een extreme afname in het aantal reisverzoeken. Ondanks een lichte stijging in april, blijft het aantal afgegeven reisadviezen erg laag. Het is duidelijk te zien dat de Nederlandse bevolking de maatregelen serieus nam. Er was weinig bekend over het coronavirus, wat voor angst en onzekerheid zorgde. Daarnaast veranderde het sociale leven drastisch; het houden van fysieke afstand, minder sociale contacten en zoveel mogelijk thuisblijven. Versoepeling maatregelen Op 12 april is door het warme Paasweekend een stijging in het aantal reisverzoeken te zien, maar deze neemt naderhand ook weer netjes af. Omdat het aantal besmettingen in april afnam, trof het kabinet voorbereidingen voor het versoepelen van de maatregelen. De versoepelingen gingen per 11 mei in en werden stapsgewijs uitgebreid. De samenleving kwam rustig weer op gang; de kinderopvang en basisscholen gingen weer open, er mocht weer buiten gesport worden, contactberoepen mochten weer aan het werk en bibliotheken openden weer hun deuren. In mei neemt het aantal reisverzoeken heel langzaam toe. Dit laat zien dat reizigers ondanks de versoepelingen nog voorzichtig zijn met het gebruik van het openbaar vervoer. Na de eerste versoepelingen volgden op 1 juni grotere versoepelingen op regionaal niveau. Mensen konden weer gebruikmaken van het terras, bioscoop, restaurants/cafés, culturele instellingen en musea. Echter merkte je ook nog terughoudendheid. Dit had voornamelijk te maken met angst om besmet te raken op drukke plekken. Op 1 juli gingen de landelijke versoepelingen in. Samenkomsten werden uitgebreid tot max. 100 personen. De dagen voorafgaand aan 1 juli en vanaf 1 juli laten een stijgende lijn zien. Vanaf 9 juli is weer een lichte afname zichtbaar, wat te maken heeft met de start van de zomervakantie. Maatregelen voor het OV Om verspreiding van het coronavirus in het openbaar vervoer te verkleinen, heeft de Rijksoverheid een aantal maatregelen genomen. In de trein, tram, metro of bus is het vaak onmogelijk om 1,5 m afstand te bewaren. Het is daarom sinds 1 juni voor reizigers van 13 jaar en ouder verplicht om een niet-medisch mondkapje te dragen in het OV. Als dit niet wordt gedaan, riskeren reizigers een boete van €95. Daarnaast wordt geadviseerd om in de stationshal, op het perron of bij de halte ook het mondkapje op te zetten. Naast het dragen van een mondkapje, is het belangrijk dat reizigers 1,5 m afstand houden, drukte vermijden, voor en na de reis hun handen wassen, buiten de spits reizen, zo min mogelijk eten en drinken tijdens de reis en rekening houden met extra reistijd.

Redenen voor minder gebruik OV Volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) hebben mensen verschillende redenen om door het coronavirus minder te reizen met het openbaar vervoer. De meest voorkomende reden is de oproep om alleen te reizen als het noodzakelijk is (48%). Bij 46% van de mensen worden minder activiteiten ondernomen en is het reizen daarom verminderd. 32% is bang om besmet te worden met het coronavirus. Tot slot is het voor 13% van de mensen niet nodig om met het openbaar vervoer te reizen omdat er vanuit huis wordt gewerkt. Zomervakantie In de maanden juli en augustus is niet veel beweging te zien in het aantal reisverzoeken. Het blijft vrijwel constant door de zomervakantie. Veel mensen hebben hun vakantie in het buitenland moeten annuleren. Er waren twijfels over de gezondheidszorg in het buitenland en er heerste angst voor een tweede golf. Het vakantiegevoel was daardoor een stuk minder dan normaal. Vanaf eind augustus begint het aantal reisverzoeken te stijgen. De zomervakantie is ten einde gekomen, wat betekent dat studenten weer naar school gaan en ouders van jonge kinderen weer gaan werken. Ook hielden verschillende OV-bedrijven campagnes om reizigers weer welkom te heten. Daarnaast werd de volledige dienstregeling hervat. Gedeeltelijke lockdown Vanaf de tweede week van september neemt het aantal reisverzoeken langzaam af. Omdat het aantal besmettingen weer in grote mate toeneemt, werden op 28 september nieuwe maatregelen aangekondigd. De tweede coronagolf lijkt begonnen te zijn. De eerste twee dagen na de persconferentie neemt de reisvraag af, maar in dezelfde week neemt het weer toe en blijft de week daarop gelijk. Dit laat zien dat de maatregelen niet heel veel impact hebben op de reizigers. Op 13 oktober werd een gedeeltelijke lockdown aangekondigd. Hierna is wel degelijk te zien dat het aantal reisverzoeken afneemt en aanhoudt. Dit heeft duidelijk meer impact gehad op de reizigers. Op 3 november werden nog strengere maatregelen aangekondigd; mensen moeten weer zoveel mogelijk thuis blijven en vanuit huis werken. De angst voor het coronavirus is een stuk minder dan tijdens de eerste lockdown. Mensen zijn minder gemotiveerd om de maatregelen nog strikt na te leven. Het coronavirus is er al een lange tijd en mensen weten niet hoelang het nog zal duren. Toch houdt het overgrote deel van de mensen zich nog wel aan de maatregelen, wat ook in de reisverzoeken terug te zien is. Voortzetten gedeeltelijke lockdown Op 17 november werd aangekondigd dat de gedeeltelijke lockdown zal worden voortgezet. Het aantal besmettingen begint af te nemen, maar er is nog een lange weg te gaan. Het laat ook zien dat mensen de maatregelen weer serieus beginnen te nemen. Er zijn een aantal kleine versoepelingen ingegaan. Pretparken, zwembaden, theaters en musea mogen hun deuren weer openen en er mag gesport worden in groepslessen. De dag na de persconferentie is een lichte afname te zien in het aantal reisverzoeken, maar neemt vervolgens weer toe. De persconferentie lijkt niet veel impact te hebben gehad op de reizigers doordat de gedeeltelijke lockdown in stand is gebleven. Sinds 1 december is het voor mensen van 13 jaar en ouder verplicht om een mondkapje te dragen in publiekelijke binnenruimtes. Dit geldt ook voor reizigers in het openbaar vervoer. Treinstations, perrons en tram- en bushaltes vallen hier namelijk onder, ook al bevinden ze zich soms in de buitenlucht. Geen versoepelingen Het ziet ernaar uit dat er voorlopig geen versoepelingen op de planning staan. Op 8 december werd namelijk aangekondigd dat het aantal besmettingen fors toeneemt. Om een derde coronagolf te voorkomen, is het belangrijk dat de gedeeltelijke lockdown van kracht blijft. Er wordt opgeroepen om kerst en oud en nieuw in kleine kring te vieren. De reacties hierop zijn wisselend. Sommige mensen willen de maatregelen serieus nemen, anderen willen ook dit jaar de feestdagen doorbrengen met al hun vrienden en familie. Na deze aankondiging is een licht stijgende lijn te zien in het aantal reisverzoeken. We houden jullie graag op de hoogte van de veranderingen in het reisgedrag.

De update van dit stuk loopt tot 12 december 2020, nog voor de aankondiging van de maatregelen op 14 december!

Deel deze pagina